Google+ i kręgi

To już miesiąc odkąd pojawił się Google+ i zaskoczył wszystkich całkiem udanym interfejsem. A najbardziej prominentną funkcją tego interfejsu są “cirlces”, czyli kręgi do których możemy dodawać znajomych, wysyłać wiadomości i filtrować przez nie posty wyświetlane na naszym wallu.

Wielu specjalistów UX wypowiedziało się bardzo pozytywnie o nowym produkcie Google (chyba najbardziej entuzjastycznie Oliver Reichenstein). Podzielam opinię, że Google+ jest dobrze zaprojektowany i naprawdę ładny, ale sama funkcja kręgów od początku wydała mi się dość mało przydatna w stosunku do tego jak bardzo została wyeksponowana. Nikt chyba za bardzo nie wie jak kręgi najlepiej wykorzystywać, podobnie jak nikt nie wiedział co robić z Google Wave’em. Tak, to fajne, w teorii całkiem użyteczne, ale w praktyce? Pojawił się w sieci dokument z dobrym radami jak używać G+ i w sekcji “Kreatywne sposoby użycia kręgów” można przeczytać, że warto zrobić sobie kręgi Inbox, Read later i Drafts, odtwarzając nic innego jak schemat skrzynki mailowej…

Nie zgadzam się z Pawłem Tkaczykiem, który napisał, że Google+ to „serwis społecznościowy, który radzi sobie lepiej z przenoszeniem naszych rzeczywistych relacji do świata wirtualnego”.

1) G+ sam sobie z tym nie radzi, bo w żaden sposób tego nie automatyzuje, tak jak próbuje to robić Facebook śledząc częstotliwość interakcji, obliczając „bliskość” i w zależności od tego prezentując informacje na wallu lub nie. Google+ jest w tym zakresie serwisem dużo mniej ambitnym, trzeba w nim wszystko poustawiać ręcznie, wykonując żmudną pracę na rzecz Google i sprzedając mu gotowe informacje o naszych znajomych. Cokolwiek myśleć o algorytmach Facebooka, G+ bardziej przypomina zwykły czytnik RSSów, do którego dodajemy kanały i grupujemy je w odpowiednie foldery. Jest to wszystko bardzo sztuczne – realne relacje społeczne są oparte na wspólnych doświadczeniach, aktywnościach i zainteresowaniach, raczej nikt nie prowadzi zeszytu z klasyfikacją przyjaciół, do czego skłania G+.

2) Dlaczego w ogóle przenoszenie rzeczywistych relacji do serwisu internetowego ma być korzystne? Serwisy społecznościowe nie istnieją po to, żeby zastąpić prawdziwe relacje, ale żeby je uzupełnić o coś nowego, co jest możliwe tylko w sieci. Przytaczanie badań, które odkryły że istnieje coś takiego jak różne kręgi społeczne (wow!) brzmi dla mnie strasznie naiwnie. Kojarzy mi się to z badaniami Stanforda nad tym, jak ludzie antropomorfizują komputery – z czego wyciągnięto wniosek, że najlepszym interfejsem będą mówiące awatary i tak powstał MS BOB. Opowieści o tym, że ktoś opublikował na Facebooku coś, czego nie powinien zobaczyć jego szef i w efekcie został zwolniony, to opowieść o głupocie użytkownika – równie łatwo można zrobić to samo na G+.

3) Główny ekran Google+ ciągle bardziej przypomina śmietnik, niż odzwierciedlenie jakiś rzeczywistych relacji – wszystkie kręgi mieszają się ze sobą, pojawiają się tam nieznajomi (Incoming) i komentarze z Extended Cirles, przebija się ten kto więcej postuje, a nie ci z którymi jesteśmy bliżej. Asymetryczne relacje powodują, że użytkownicy mają mniejsze opory przed dodawaniem nieznajomych i poziom spamu jest wysoki.

Od strony nadawcy

Kręgi mają sens przede wszystkim z punktu widzenia nadawcy (wybieram kto powinien zobaczyć mój post, a kto nie). Każdy użytkownik ma swoje własne kręgi, nie są one jakimś atrybutem treści, tylko listami adresatów.

Czy taka rozbudowana selekcja odbiorców, to jednak rzeczywiście duża wartość dla użytkowników? Social media to przecież ekshibicjonizm – większość aktywnych userów społecznościówek ma około 200 lub więcej kontaktów. Dla przeciętnego zjadacza Fejsa celem jest pokazanie się z jak najciekawszej strony jak największej liczbie followersów i zebranie jak największej liczby lajków, plusików i komciów. Z tego powodu większość wiadomości i tak będzie trafiała na “public” albo do większości kręgów. Jeśli istnieje potrzeba bardziej prywatnej komunikacji wystarczą wiadomości prywatne, chat, czy po prostu wysłanie maila.

Wrzucanie kompromitujących zdjęć z imprez tylko dla najbliższych znajomych? OK, ale i tak należy się liczyć z ryzykiem, że wszystko co pojawi się w internecie może zostać skopiowane i resharowane.

Zastanawianie się nad wyborem właściwego kręgu odbiorców przy wysyłaniu każdej wiadomości szybko staje się raczej męczące, niż wygodne. Ludzie nie lubią myśleć. A co dzieje się z naszym już opublikowanymi postami, kiedy kasujemy kręgi, albo przenosimy między nimi osoby? Nagle okazuje się, że pozornie prosty interfejs niesie ze sobą sporo komplikacji.

Od strony odbiorcy

Kręgi to nie tylko listy adresatów naszych wiadomości, ale także osobne skrzynki odbiorcze dla wiadomości przychodzących. Z punktu widzenia odbiorcy kręgi są jednak mniej przydatne. Mogę podzielić moich znajomych na tych bardziej interesujących i nudziarzy, ale w takim razie po co w ogóle śledzić tych drugich, skoro relacje w G+ są asymetryczne? Osobnym problemem jest to, że podziały „do pisania” i „do czytania” mogą być różne, ale Google+ nie daje możliwości takiego rozróżnienia, co powoduje, że krzyżujących się kręgów robi się coraz więcej (jeden znajomy może się znaleźć w wielu kręgach).

Większość użytkowników ma co najmniej kilka tematów na które regularnie piszą posty, ale kręgi nie pomagają w filtrowaniu tych tematów. Gdybym nawet stworzył sobie krąg “spece UX”, to i tak będę miał w tym streamie kompletny bajzel, bo Eryk Orłowski częściej pisze o jazzie i boksie, Robert Drózd o bieganiu i Kindle, a Wojtek Kuśmierek wrzuca śmieszne obrazki. Filtrowanie treści umożliwiałyby tylko hashtagi (np. #ux) przypisane do posta, czego nie ma ani FB ani G+. Fajnie to zostało rozwiązane kiedyś na Flakerze.

W G+ sens wydaje się mieć jedynie podział na mniej licznych bliższych i bardziej licznych dalszych znajomych, ale patrz wyżej: do bardziej prywatnej komunikacji z tymi pierwszymi posłużą wiadomości prywatne, mail, komunikator itd.

Segregowanie znajomych i przekładanie ich z kupki do kupki, to nudna i dość bezcelowa robota – i tak kończymy z bałaganem.

Podsumowując

Drag’n’drop i animacje w kręgach w Google+ (zaprojektowane przez Andy’ego Herzfelda) są bardziej przyjazne, niż ustawienia prywatności Facebooka, ale w praniu wychodzi, że ta funkcja stwarza też sporo niedogodności. Kręgi za to świetnie sprawdzają się marketingowo sprzedając G+ użytkownikom jako jedyny charakterystyczny wyróżnik w stosunku do FB – co jest zresztą bardzo ciekawe. Dla mnie jest to przykład na różnicę między „wartością postrzeganą” a „wartością realną”. Don Norman w jednej ze swoich książek pisał, że ludzie często wybierają produkty z większą liczba funkcji, bo wydaje im się że dają większe możliwości i więcej „value for money”. W praktyce nie używają większości tych funkcji i cierpią z powodu mniejszej użyteczności bardziej złożonego produktu.

Google+ jest nowy, pachnący, dużo ładniejszy od FB, czysty i świeży, nie ma za sobą historii Facebooka, który jest patchworkiem różnych redesignów i historycznych zaszłości. W gruncie rzeczy G+ jest jednak tylko klonem Facebooka – wall, znajomi, posty, profile… Nie ma tu żadnej odkrywczej idei, nie ma wiele więcej. Modele biznesowe Facebooka i Google są zbliżone, bo opierają się na przychodach z reklam, podobne są rozwiązania. Przy czym dla Google stawka jest większa, bo nie musi umieszczać reklam wewnątrz G+, ale chce karmić społecznymi rekomendacjami swoją wyszukiwarkę.

Za chwilę w Google+ pojawią się strony dla biznesu, quizy (gry już się pojawiły), marketerzy, być może reklamy, marketingowy spam, handel plusikami dla celów SEO, zniknie urok nowości i elitarności. Sądzę, że Google+ ma szanse przetrwać i się rozwijać, jako pierwszy udany social mediowy projekt Google (głównie z powodu wmontowania w inne usługi – Gmail, Picasa, mapy), ale jako użytkownik jestem daleki od ekscytacji tym serwisem. To czy będziemy częściej używać Facebooka czy Google+ zależy od tego, czy Google uda się szybko przyciągnąć i utrzymać krytyczną masę użytkowników. Entuzjastyczni early adopterzy w końcu się znudzą i wygra ta sieć, gdzie zgromadzi się większy tłum. Czy będzie to FB czy G+ nie ma w sumie znaczenia, obie firmy dla wielu użytkowników tworzą infrastrukturę Internetu. W przypadku równowagi sił możliwe, że obie społeczności otworzą się na siebie i będziemy postować z Gugla do Fejsa lub odwrotnie, tak jak dzwonimy z sieci jednego operatora do drugiego.

Tylko firmy, które uwierzyły, że konsumenci pragną “dialogu z marką” w społecznościach będą zmuszone pojawić się w kolejnym miejscu.

Do poczytania

14 komentarzy

  1. Zgadzam się z autorem co do kręgów G+. Mnie natomiast nie urzekł nawet interfejs plusa. Wg mnie jest zaśmiecony, nie potrafię wizualnie odróżnić wpisów jeden od drugiego. A szum informacyjny, jaki pojawia się na „tablicy”, ostatecznie zniechęcił mnie do korzystania z tej społecznościówki.

  2. Mam wiele bardzo podobnych odczuć, g+ wcale mnie nie przekonał swoimi funkcjonalnościami. Myślę, jednak, że za wcześnie na wyrokowanie. Być może jedna mała funkcjonalność wpłynie popularyzacje danego serwisu – doskonałym przykładem jest orkut w brazylii (chyba jedyną istotną różnicą w stosunku do fb jest to, że można zobaczyć kto oglądał twój profil).

  3. Odn. bajzlu z tematami wpisów:
    Startuje niedługo Subjot, w którym nie obserwuje się profili „w całości”, a na wejściu wybiera tematy, które interesują nas w ich wykonaniu. Moim zdaniem znacznie podnosi to stopień skomplikowania serwisu.
    Fajnie radził sobie z tym Blip – mogliśmy obserwować ludzi, ale ignorować tagi (tematy) – tu jednak też wymagało to przedstawienia preferencji i nie każdy używał tagów. Moim zdaniem ten bajzel załatwi chyba tylko semantyka (jakeiś web 5.0).
    PS: W razie testów jestem tutaj: http://subjot.com/tancula

  4. @Krzysiek Tańcuła
    Moim zdaniem Blip sobie nie radził – jest (był?) tylko ubogim krewnym Twittera. Co innego Flaker, który bardzo lubiłem – najczęściej wykorzystywane tagi użytkownika, kolektywne “historyjki” (taka dodatkowa warstwa zastępująca fanpage), możliwość przeglądania i subkrybowania tagów + dyskusje pod każdym postem – to wszystko były kroki w dobrą stronę. Szkoda, że ten serwis zdycha, ale rozumiem, że autorzy nie chcą inwestować w coś, co nie bardzo się monetyzuje.

    Myślę, że ktoś kto dobrze rozkmini filtrowanie streamu na poziomie treści, a nie tylko użytkowników ma szanse zrobić coś nowego w tym temacie. Dziwne, że Google się o to nie pokusił mając takie doświadczenie w algorytmach wyszukiwania. Semantyka przeszła mi przez głowę, ale nie wiem czy o to chodzi – wiele postów ma kontekst gdzieś w domyśle (skąd komputer ma wiedzieć, że coś jest #śmieszne?). Może wystarczy naprawdę dobrze zrobiony mechanizm tagowania z podpowiadaniem na podstawie treści posta, wcześniej używanych tagów, popularnych tagów itd. Poza tym już FB idzie dalej niż G+, choćby z grupowaniem postów od różnych userów zawierających ten sam link.

  5. Odnoszę wrażenie, że tworząc G+ ktoś dobrze zrozumiał ideę kregów społecznych, choć w sposób zbyt uproszczony. Kręgi przecież nakładają się na siebie i nie koniecznie muszą mieć płynną granicę. Sam fakt ich istnienia nie oznacza też, że komukolwiek sprawi przyjemność segregowanie znajomych i przekładanie ich z worka do worka. Im dłużej używam G+ tym bardziej utwierdzam się w myśli, że to przekombinowany ficzer.

  6. Dziwi mnie entuzjastyczne podejście do G+.
    Czekałam na coś nowego.. co da prztyczka w nos Facebookowi
    w końcu Google nie oszczedza na researchu w temacie UX. i co? Mamy odbicie lustrzane Facebooka… poza opcja video hangout nic ciekawego nie zaprezentowali.. jestem rozczarowana ;(

    moze to niezbyt poważne ale mniejwiecej pokazuje w skrocie o czym pisze:
    http://allthingsd.com/20110811/eye-tracking-study-shows-users-perceive-google-and-facebook-virtually-identically/

  7. Nie rozumiem jazdy na kółkach, podział na grupy jak każdy inny, FB też tego za mnie nie robi.
    Problem jest taki, że nie ma jakiejś gradacji w tych kółkach.

    Gdzie w G+ jest tablica/wall etc. ?

    Co do resercha UX zrobisz to samo na jakiejkolwiek stronie wyjdzie ci prawie to samo, w tym badaniu brali udział użytkownicy FB więc podeszli do G+ jak do FB, albo nie. 😉
    Nie wiadomo, takie to badanie.

    I zdecydowanie #tagi by się G+ przydały.

  8. @hash
    „Nie rozumiem jazdy na kółkach, podział na grupy jak każdy inny, FB też tego za mnie nie robi.
    Problem jest taki, że nie ma jakiejś gradacji w tych kółkach.”

    W FB masz jeden stream i dodatkowo możliwość grupowania wybranych osób. FB dodatkowo filtruje też posty na podstawie historii interakcji. G+ wymusza dodawanie ludzi do jakiegoś kręgu.

    „Gdzie w G+ jest tablica/wall etc. ?”

    Jak się zalogujesz, to zobaczysz.

  9. hmm… #tagi? do organizacji zawartosci?

    to ciekawe jak duza popularnosc zyskal ten feature.. z punktu widzenia dostepnosci troche pomysl chybiony.. ;/

    przepraszam autora posta za zbaczanie z tematu i robienie balaganu.

  10. @Zuza
    „hmm… #tagi? do organizacji zawartosci?
    to ciekawe jak duza popularnosc zyskal ten feature.. z punktu widzenia dostepnosci troche pomysl chybiony.. ;/”

    Dlaczego? Nie chodzi mi o żadne chmury tagów, tylko możliwość nadania jakiejś struktury danym, żeby później można coś z nimi zrobić (grupować, przeglądać, przeszukiwać).

    „przepraszam autora posta za zbaczanie z tematu i robienie balaganu.”

    E tam.

  11. trudno mi „mowic” o tagach w kontekscie G+.. ale…

    sam koncept tagow jest zmora dyslektykow.. polecam artykul „Cognitive impairments and Web 2.0” Peter Fairweather/Shari Trewin 2009..

    czesto UX projektowany jest dla „czlowieka idealnego”.. a prawda jest taka ze wiekszosc ludzi rodzi sie z mikrouszkodzeniami mozgu.. wystarczy zaburzenie sluchu fonematycznego i koncept tagow zamiast ulatwiac tylko przeszkadza.

  12. przepraszam, ze bez ogonkow ale pisze na niemieckej klawiaturze …

    Po pierwsze g+ to nie fejsbook. Idea jest bardziej podobna to twittera. Nie ma jednak ograniczen w postaci 140 znakow (co z jednej strony jest ok ale czasami mocno przeszkadza) oraz dodane zostaly foty.
    Czego mi osobiscie zawsze brakowalo na twitterze to … filtry czytaj KREGI.
    Za co kocham kregi?
    To proste: podzielilem sobie osoby na grupy tematyczne (art, web, development, znajomi).
    Czytam w zaleznosci od tego jaki mam humor oraz gdzie sie obecnie znajduje (praca, dom) inne grupy i to jest PIEKNE.

    Jesli chodzi o UX … nie sadze aby oszczedzali 🙂
    Kazdy produkt google jest skierowany do OGROMNEJ liczby odbiorcow wiec musi byc malo wyrazisty. Sam google search jest taki – absolutne minimum – i to sie podoba.
    Szczerze? bawia mnie wywody: to zle tamto bym poprawil i tak dalej.

    Jak sie nie podoba ZROB lepsze!

    pozdrawiam
    Albert

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *